ترانسپوزون های کلاس I

أ‌-        عناصر داخل شونده ی (IS  های ) باکتریایی

همانطور که بیان شد اولین شناخت در سطح مولکولی از عناصر متحرک در پروکاریوت ها به مطالعه جهش های خاص در E.coli  باز می گردد که نتیجه داخل شده خود به خودی یک توالی DNA یا IS  ی به طول تقریبی 2-1 kb به درون یک ژن است. تاکنون بیش از 20 نوع عنصر IS شناسایی شده است.

در باکتری های مختلف عناصر متحرک DNA را انگل های مولکولی نیز می نامند زیرا برای میزبان عمل خاصی انجام نمی دهد و فقط قادرند خود را حفظ نمایند. به این دلیل آنها را DNA ی خود خواه نیز Selfish DNA نیز مینامند. انتقال اتفاقی یک IS نادر یک انتقال در هر 10⁵ تا 10⁷ سلول در هر نسل است.

عناصر IS دارای ویژگی های زیر می باشند.

1-      در دو پهلوی یک عنصر IS توالی های تکراری انتهایی معکوس (ITR) (Inverted Terminal Repeat) وجود دارد که حدود 15 تا 25 bp طول دارند. این توالی ها در دو پهلوی منطقه کد کننده پروتئین قرار دارند.

2-      منطقه کد کننده پروتئین که در بین این توالی های تکراری انتهایی معکوس (ITR) قرار میگیرند. این منطقه آنزیم ریکامبینازیبه نام ترانپوزاز Transposase)) را کد می کند که برای انتقال IS ضروری است.

ب‌-    ترانسپوزون های ترکیبی

در باکتری ها علاوه بر عناصر  ای اس عناصر متحرک پیچیده تری به نام ترانسپوزون های ترکیبی وجود دارد که از ای اس ها بزرگتر هستند . ویژگی های عمومی این ترانسپوزون ها عبارت است از: 

ترانسپوزون های کلاس II یا نوع Tn3:

این نوع ترانسپوزون ها دارای ویژگی های زیر می باشند.

1- برای جا به جایی نیاز به عناصر IS ندارند

2- در دو پهلوی آنها توالی های تکراری معکوس و توالی های تکراری مستقیم Direct Repeats کوتاه وجود دارد. این توالی تکراری مستقیم با طولی حدود 5-11 kb در کنار تولی های تکرار معکوس قرار می گیرند.

3- دارای ژن های ترانسپوزاز ریسولواز Resolvase و ژن مقاومت به آنتی بیوتیک هستند.

4- به صورت غیر همانند سازی جابه جا می شوند

ترانسپوزون کلاس III یا فاژ های جابه جا شونده:

این ترانسپوزون ها به گروه کوچکی از ویروس ها ی باکتریایی برای (مثال فاژ MU )تعلق دارند. که در بخشی از چرخه یآلودگی هم زمان با همانند سازی جابه جا می شوند. این ترانسپوزون ها دارای ویژگی های زیر می باشند.

1- در دو انتهای آنها مانند عناصر IS توالی های تکراری انتهایی معکوس ITR وجود دارد.

2- بین ITR ها ژن های مختلف وجود دارد:

الف- ژن های کد کننده یکی شدن ( Integration ) و همانند سازی

ب- ژن های لیز کننده

ج- ژن های کد کننده پوشش پروتئینی

برای مثال در باکتریو فاژ MU یک ژن A  برای ترانسپوزون یک ژن B برای کد کردن پروتئین وابسته به DNA با فعالیت ATP ase , و ژن هایی مورد نیاز برای تکثیر باکتریوفاژ وجود دارد.