تفسير اجزاي آزمايش خون
آزمایش کامل خون، همان آزمایش معروفی است که تعداد سلولهای اصلی خون طی آن اندازهگیری میشود.
آزمایش خون یا CBC یا complete blood count به معنای «شمارش کامل خون» ، یکی از ابتداییترین و در عین حال اصلیترین آزمایشاتی است که میتواند زمینه تشخیص بسیاری از بیماریها را فراهم آورد و از همه مهم تر، بیانگر شرایط کلی و حیاتی بدن است.
برای آشنایی بیشتر با اجزای این آزمایش و فهمیدن اینکه معنی آن چند حرف انگلیسی مثل RBC یا HCT با اعدادی که روبهرویشان نوشته میشود چیست، میتوانید مطالب زیر را دنبال کنید.
RBC یا(Red blood cell )
RBC مخفف سلول قرمز خون است. این سلولهای قرمز خون یا همان گلبولهای قرمز، در واقع اصلیترین قسمت خون و عامل رنگ قرمز آن هستند. خود این رنگ قرمز به دلیل وجود مادهای به نام هموگلوبین است که به گلبول قرمز کمک میکند تا اصلیترین وظیفه خود یعنی حمل و نقل اکسیژن و دیاکسیدکربن را انجام دهد.
به طور خلاصه، گلبولهای قرمز، اکسیژن را از ریه به بقیه سلولهای بدن حمل می کنند.
مقادیر طبیعی : بین 4/7 تا 6/1 میلیون در هر میکرو لیتر خون است. این عدد برای خانمها مقداری کمتر و در کودکان مقداری بیشتر است.
چه چیزهایی باعث کاهش RBC میشود؟
خونریزیهای دستگاه گوارش مثل خونریزی معده یا روده، خونریزی از محل زخم، سوءتغذیه، کمبود آهن یا کمبود ویتامین B12 ، شکستن سلولهای خونی یا همولیز آنها در اثر بعضی بیماریهای خاص مثل فاویسم، بعضی مشکلات ژنتیکی مثل گلبولهای قرمز داسی شکل ، مشکلات مغز استخوان ، بیماری های کلیوی ، بیماریهای مزمن، تومورهای سرطانی و بیماریهای روماتویید (التهاب مفاصل).
چه چیزهایی باعث افزایش RBC میشود؟
مقدار بالای گلبول قرمز میتواند نشاندهنده ظرفیت بالای حمل اکسیژن باشد. در بعضی از ورزشکاران و همچنین هنگام زندگی در ارتفاعات به خاطر کمبود اکسیژن هوا ، RBC افزایش می یابد.
بیماریهای ریوی یا کلا هر نوع بیماری که هیپوکسی مزمن (کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن) ایجاد میکند، مثل بیماری قلبی مادرزادی ، باعث تولید بیشتر RBC میشوند.
نکته:
- به طور طبیعی، گلبول قرمز بعد از تولید در مغز استخوان، 120 روز در خون زندگی میکند و در آخر عمر خود خرد میشود و به عناصر سازندهاش تبدیل میشود.
- مقدار RBC در طی بارداری به طور طبیعی کمی کمتر نشان داده میشود، چون حجم قسمت مایع خون افزایش پیدا می کند.
- عدد RBC در واقع مقدار دقیق گلبولهای قرمز در 1میلیلیتر خون است.
- بسته به آزمایشگاه و نوع کیت مورد استفاده، ممکن است مقیاس شمارش این سلول فرق کند.
- خوردن داروهایی مثل کلرامفنیکل هم باعث کاهش RBC میشود.
WBC یا (white blood cell )
این سه حرف مخفف «سلولهای سفید خون» یا گلبولهای سفید هستند. اندازهگیری مقدار گلبولهای سفید خون، یکی از روشهای اصلی برای تعیین وجود عفونت در بدن است، چون این سلولها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند، در بیماریهای عفونی و غیرعفونی واکنشهای مختلفی از خود نشان میدهند.
شمارش WBCها دو جزء دارد: یکی مقدار کلی گلبولهای سفید در یک میلیلیتر خون و دوم شمارش جزء به جزء این سلولها، چون گلبول های سفید خون، پنج نوع مختلف دارند که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع، معنی خاص خود را خواهد داشت(تصویر پایین).
کلمه «diff» که در جلوی CBC نوشته میشود، درخواست برای شمارش همین انواع مختلف گلبولسفید است.
مقادیر طبیعی : در بزرگسالان و بچههای بالاتر از 2 سال مقدار گلبولسفید بین 5 تا 10 هزار در هر میلیلیتر خون طبیعی است.
محدوده خطر: WBC کمتر از 2500 و بیشتر از 30000 نشاندهنده بیماریهایی هستند که میتوانند گاهی خطرناک باشند.
چه چیزهایی باعث کاهش WBC میشود؟
لکوپنی یا کاهش گلبولسفید به مقادیر کمتر از 4 هزار گفته میشود که معمولا در اثر نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی ، عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماریهای خودایمنی و ایدز به وجود میآید. در بسیاری از انواع نارساییهای مغز استخوان، مثلا بعد از شیمیدرمانی، رادیوتراپی و ... هم این مقدار کاهش مییابد.
چه چیزهایی باعث افزایش WBC میشود؟
افزایش گلبولسفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از 10هزار گفته میشود که به طور معمول نشاندهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن، لوسمی یا سرطان خون است.
ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزایش میدهد.
نکته:
- عمل اصلی گلبولسفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم از بدن است و در مواقع آلرژیها هم این سلولها مسئول بروز واکنش هستند.
- تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشاندهنده عفونت با میکروب (مثل باکتری یا ویروس) و یا حتی استرس باشد.
- فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون میشود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش میدهند.
تفسير اجزاي آزمايش خون
گلبول هاي قرمز و سفيد خون
آزمايش کامل خون، همان آزمايش معروفي است که تعداد سلولهاي اصلي خون طي آن اندازهگيري ميشود.
آزمايش خون يا CBC يا complete blood count به معناي «شمارش کامل خون» ، يکي از ابتداييترين و در عين حال اصليترين آزمايشاتي است که ميتواند زمينه تشخيص بسياري از بيماريها را فراهم آورد و از همه مهم تر، بيانگر شرايط کلي و حياتي بدن است.
RBC يا(Red blood cell )
RBC مخفف سلول قرمز خون است. اين سلولهاي قرمز خون يا همان گلبولهاي قرمز، در واقع اصليترين قسمت خون و عامل رنگ قرمز آن هستند. خود اين رنگ قرمز به دليل وجود مادهاي به نام هموگلوبين است که به گلبول قرمز کمک ميکند تا اصليترين وظيفه خود يعني حمل و نقل اکسيژن و دياکسيدکربن را انجام دهد.
به طور خلاصه، گلبولهاي قرمز، اکسيژن را از ريه به بقيه سلولهاي بدن حمل مي کنند.
مقادير طبيعي : بين 4/7 تا 6/1 ميليون در هر ميکرو ليتر خون است. اين عدد براي خانمها مقداري کمتر و در کودکان مقداري بيشتر است.
چه چيزهايي باعث کاهش RBC ميشود؟
خونريزيهاي دستگاه گوارش مثل خونريزي معده يا روده، خونريزي از محل زخم، سوءتغذيه، کمبود آهن يا کمبود ويتامين B12 ، شکستن سلولهاي خوني يا هموليز آنها در اثر بعضي بيماريهاي خاص مثل فاويسم، بعضي مشکلات ژنتيکي مثل گلبولهاي قرمز داسي شکل ، مشکلات مغز استخوان ، بيماري هاي کليوي ، بيماريهاي مزمن، تومورهاي سرطاني و بيماريهاي روماتوييد (التهاب مفاصل).
چه چيزهايي باعث افزايش RBC ميشود؟
مقدار بالاي گلبول قرمز ميتواند نشاندهنده ظرفيت بالاي حمل اکسيژن باشد. در بعضي از ورزشکاران و همچنين هنگام زندگي در ارتفاعات به خاطر کمبود اکسيژن هوا ، RBC افزايش مي يابد.
بيماريهاي ريوي يا کلا هر نوع بيماري که هيپوکسي مزمن (کمبود اکسيژن طولاني مدت در بدن) ايجاد ميکند، مثل بيماري قلبي مادرزادي ، باعث توليد بيشتر RBC ميشوند.
نکته:
- به طور طبيعي، گلبول قرمز بعد از توليد در مغز استخوان، 120 روز در خون زندگي ميکند و در آخر عمر خود خرد ميشود و به عناصر سازندهاش تبديل ميشود.
- مقدار RBC در طي بارداري به طور طبيعي کمي کمتر نشان داده ميشود، چون حجم قسمت مايع خون افزايش پيدا مي کند.
- عدد RBC در واقع مقدار دقيق گلبولهاي قرمز در 1ميليليتر خون است.
- بسته به آزمايشگاه و نوع کيت مورد استفاده، ممکن است مقياس شمارش اين سلول فرق کند.
- خوردن داروهايي مثل کلرامفنيکل هم باعث کاهش RBC ميشود.
WBC يا (white blood cell )
اين سه حرف مخفف «سلولهاي سفيد خون» يا گلبولهاي سفيد هستند. اندازهگيري مقدار گلبولهاي سفيد خون، يکي از روشهاي اصلي براي تعيين وجود عفونت در بدن است، چون اين سلولها که جزو سيستم دفاعي بدن هستند، در بيماريهاي عفوني و غيرعفوني واکنشهاي مختلفي از خود نشان ميدهند.
شمارش WBCها دو جزء دارد: يکي مقدار کلي گلبولهاي سفيد در يک ميليليتر خون و دوم شمارش جزء به جزء اين سلولها، چون گلبول هاي سفيد خون، پنج نوع مختلف دارند که کم و زياد شدن هر کدام از اين انواع، معني خاص خود را خواهد داشت(تصوير پايين).
کلمه «diff» که در جلوي CBC نوشته ميشود، درخواست براي شمارش همين انواع مختلف گلبولسفيد است.
مقادير طبيعي : در بزرگسالان و بچههاي بالاتر از 2 سال مقدار گلبولسفيد بين 5 تا 10 هزار در هر ميليليتر خون طبيعي است.
محدوده خطر: WBC کمتر از 2500 و بيشتر از 30000 نشاندهنده بيماريهايي هستند که ميتوانند گاهي خطرناک باشند.
چه چيزهايي باعث کاهش WBC ميشود؟
لکوپني يا کاهش گلبولسفيد به مقادير کمتر از 4 هزار گفته ميشود که معمولا در اثر نارسايي مغز استخوان، مسموميت دارويي ، عفونت بسيار زياد، سوءتغذيه، بيماريهاي خودايمني و ايدز به وجود ميآيد. در بسياري از انواع نارساييهاي مغز استخوان، مثلا بعد از شيميدرماني، راديوتراپي و ... هم اين مقدار کاهش مييابد.
چه چيزهايي باعث افزايش WBC ميشود؟
افزايش گلبولسفيد، لکوسيتوز نام دارد و به مقادير بالاتر از 10هزار گفته ميشود که به طور معمول نشاندهنده عفونت، التهاب، تخريب بافت بدن، لوسمي يا سرطان خون است.
ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزايش ميدهد.
نکته:
- عمل اصلي گلبولسفيد مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجي و مزاحم از بدن است و در مواقع آلرژيها هم اين سلولها مسئول بروز واکنش هستند.
- تغيير هر کدام از انواع WBC معني خاص خود را دارد و ممکن است نشاندهنده عفونت با ميکروب (مثل باکتري يا ويروس) و يا حتي استرس باشد.
- فعاليت شديد بدني و ورزش سنگين هم براي مدتي باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون ميشود. بارداري و زايمان هم اين مقدار را افزايش ميدهند.
